KULTURA??? NIEZŁA SZTUKA!!! – z cyklu wielcy Polacy XIX i XX wieku – HELENA MODRZEJEWSKA

12 komentarzy
HELENA MODRZEJEWSKA

Helena Modrzejewska

 
 
Każdy wielbiciel teatru zna legendarną artystkę, gwiazdę scen polskich i amerykańskich, która debiutowała w 1861 roku w Bochni.
Modrzejewska to pseudonim, który jako aktorka przybrała na początku swojej scenicznej kariery. Debiutowała na scenach prowincjonalnych.
W 1862 roku wystąpiła pierwszy raz przed publicznością we Lwowie, grając debiuty, czyli trzy różne role, które przyniosły jej angaż do teatru lwowskiego. Tutaj zagrała pierwszy raz w dramacie Słowackiego. Jako młoda i niedoświadczona aktorka nie miała jednak szans, żeby dostawać poważne propozycje z klasycznego repertuaru. Na początku 1863 roku opuściła Lwów.
W październiku 1865 roku zadebiutował w krakowskim teatrze, którego kierownikiem artystycznym, a potem dyrektorem był Stanisław Koźmian. Stworzył on z krakowskiej sceny miejsce szczególne. Na repertuar składała się klasyka polska i obca oraz ambitny współczesny dramat. Dyrektor skupił wokół siebie grupę najciekawszych młodych polskich aktorów, występowali u niego m.in. Wincenty Rapacki, Antonina Hoffman i Modrzejewska. Koźmian był twórcą tzw. “szkoły krakowskiej”, czyli aktorstwa, które przeciwstawiało się kultowi gwiazd, a dążyło do ukazania psychologicznej prawdy o granej postaci opartej na obserwacji rzeczywistości. Wnikliwiej również przyglądano się zamysłom autora, hołdowano zasadzie pracy zespołowej. W krakowskim teatrze Modrzejewska wystąpiła po raz pierwszy w roli Sary w Salomonie Wacława Szymanowskiego.
 
Helena Modrzejewska1
 
Cztery lata występów w Krakowie minęły Modrzejewskiej na wytężonej pracy, rywalizacji z aktorką Antoniną Hoffman i sukcesach wśród publiczności i krytyki. Modrzejewska, inteligentna i wrażliwa indywidualistka, potrafiła dobrze spożytkować pobyt w teatrze krakowskim, w którym nauczyła się nowego, bardziej dyskretnego aktorstwa i umiejętnie pozbyła się złych nawyków ze scen prowincjonalnych.
 
Na jesieni 1868 roku aktorka, o której już wcześniej głośno było w Warszawie, zadebiutowała przed stołeczną publicznością dzięki poparciu prezesa dyrekcji Warszawskich Teatrów Rządowych
Dzięki sukcesom odniesionym w warszawskim debiucie, mogła podpisać kontrakt z Warszawskimi Teatrami Rządowymi. Została pierwszą aktorką dramatu i komedii i osiągnęła status gwiazdy. Modrzejewska miała wpływ na repertuar. Z Warszawskimi Teatrami Rządowymi była związana do 1876 roku. Przez ten czas ugruntowała swoją pozycję najwybitniejszej polskiej aktorki oraz jednej z najciekawszych artystek swojego pokolenia w Europie. W jej repertuarze specjalne miejsce zajmował Szekspir. Zagrała go w Warszawie 95 razy.
Helena Modrzejewska 3
 
W lipcu 1876 roku występami w Warszawie Modrzejewska pożegnała polską publiczność. Wkrótce, razem z poślubionym w 1868 roku w Krakowie ziemianinem Karolem Chłapowskim, wyjechała do Ameryki. Początkowo mieszkała w Anaheim, gdzie usiłowała prowadzić farmę. Interes jednak nie powiódł się. Rok później Modrzejewska, która uprościła swój pseudonim i odtąd kazała na siebie mówić Modjeska, była już w San Francisco, gdzie po intensywnej nauce angielskiego zadebiutowała na scenie California Theatre . Odniosła oszałamiający sukces.
Modrzejewska bardzo konsekwentnie pracowała nad swoim aktorskim warsztatem. Wiedziała, że jej słabym punktem jest głos, który udało jej się dopracować i za sprawą ćwiczeń prowadzonych jeszcze w Polsce poszerzyć jego skalę. Po przyjeździe do Stanów zawzięcie uczyła się języka. Dbała o sprawność fizyczną. Miała świadomość aktorskiego warsztatu, potrafiła doskonale stopniować emocje, tak by w pierwszych scenach przykuć uwagę, ale prawdziwy kunszt pokazać dopiero w kolejnych kluczowych, czy też finałowych scenach. Oprócz świetnej techniki gry, wielokrotnie pisano o jej magnetycznej, jakby stworzonej dla sceny osobowości, która niejednokrotnie obezwładniała publiczność. Grała, jak mówiono wówczas, “pięknie”. Grała role w repertuarze komediowym, romantycznym, wcielała się w postaci tragiczne, ale potrafiła również przekonywająco pokazać bohaterki z dramatu współczesnego.
 
Po trzech latach i ugruntowaniu swojej pozycji w Ameryce w 1880 roku wyruszyła na występy gościnne do Anglii .Zgotowano jej świetne przyjęcie. Wróciła jednak do Stanów i na zawodowej scenie występowała do 1907 roku – wówczas pożegnała się z aktorską karierą.
Helena Modzrejewska 2
Aktorka zmarła w 1909 roku w Stanach Zjednoczonych. Jej pogrzeb odbył się w Los Angeles. Później, zgodnie z ostatnią wolą, jej szczątki spoczęły obok grobu matki w Krakowie na cmentarzu Rakowickim. Polskie uroczystości pogrzebowe przerodziły się w patriotyczną manifestację.
Opracowali: Łukasz Skrzypek, Weronika Nyczkowska, Karolina Merecik
Materiał opracowano na potrzeby realizacji projektu KULTURA??? NIEZŁA SZTUKA!!! sfinansowanego przez Fundację PZU.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *